Thuốc giảm đau thường chứa một trong hai thành phần: Paracetamol và steroid với công dụng giảm đau và hạ sốt. Ở đây không có khái niệm thuốc giảm đau tốt nhất mà là thuốc giảm đau phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe (tình trạng dạ dày, gan, thận, …), tuổi tác & việc sử dụng thuốc giảm đau đó có kê đơn chung với các loại thuốc khác hay không.

Thuốc giảm đau hoạt động như thế nào?

Thật ngạc nhiên là hầu hết các thuốc giảm đau dạng viên nang hay viên nén đều chứa một trong các thành phần giảm đau và hạ sốt sau:

  • Paracetamol (hay còn được gọi là acetaminophen ở một số quốc gia)
  • Một loại thuốc thuộc nhóm kháng viêm không steroid (NSAID) như aspirin, ibuprofen, naproxen hoặc diclofenac.

Các thuốc giảm đau này có thể sử dụng phối hợp với các thành phần khác như caffeine và codeine để làm tăng tác dụng giảm đau của paracetamol hoặc các NSAID. Thỉnh thoảng paracetamol và các NSAID có thể kết hợp với các thành phần điều trị triệu chứng cảm cúm như nghẹt mũi và sổ mũi. Tuy nhiên, điều quan trọng cần phải biết đó là paracetamol và các NSAID giảm đau theo những cách khác nhau.

Paracetamol và các NSAID hoạt động như thế nào?

Cả paracetamol và các NSAID đều hiệu quả trong vấn đề làm dịu các cơn đau mức độ nhẹ và vừa.1 Tuy nhiên, mặc dù chúng đều làm giảm đau, nhưng lại hoạt động theo những cách khác nhau.

thuoc-giam-dau-loai-nao-tot-nhat

Paracetamol hoạt động chủ yếu ở não bộ và ảnh hưởng đến con đường cảm nhận đau khác nhau.2 Ví dụ như paracetamol sẽ ức chế quá trình sản xuất các chất trung gian của quá trình viêm và gây đau mà chúng ta gọi là prostaglandin.

Các thuốc NSAID như ibuprofen và aspirin thì hoạt động theo một cách khác. Chúng cũng làm giảm quá trình sản xuất của các prostaglandin, nhưng chúng hoạt động khắp cơ thể, chứ không đơn thuần ở não bộ.2 Do đó, các NSAID sẽ ảnh hưởng lên cả những prostaglandin mà đóng góp những vai trò quan trọng trong cơ thể người.2 Những prostaglandin này bao gồm các prostaglandin giúp bảo vệ bề mặt niêm mạc dạ dày, và các prostaglandin ở thận, ở đường dẫn khí và ở chức năng đông máu.2 Do đó, mặc dù các NSAID làm giảm đau hiệu quả bằng cách giảm sản xuất một số prostaglandin nhất định, NSAID ảnh hưởng không tốt lên các prostaglandin khác cần thiết để giữ cho cơ thể hoạt động bình thường, thậm chí ở liều khuyến nghị không cần kê đơn.

Khi các NSAID được sử dụng trong một vài tuần ở liều lượng cao hơn được kê đơn từ bác sĩ (không phải liều thấp sử dụng không cần kê đơn), chúng cũng giúp làm giảm viêm.1 Nếu như bạn cần những thuốc này để giảm viêm, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn.1

Bởi vì paracetamol và các NSAID giảm đau theo những cách khác nhau, dẫn đến những điểm khác biệt quan trọng giữa những thuốc giảm đau này. Ví dụ, chúng có thể gây ra những tác dụng phụ khác nhau, tương tác với các thuốc khác nhau (từ đó gây ra sự thay đổi trong tác dụng của thuốc) và chúng có thể không thích hợp đối với một số người. Điều này giải thích tại sao cần thiết phải đọc kỹ hướng dẫn để chắc chắn là loại thuốc giảm đau nào là thích hợp với bạn. Để biết thêm thông tin, hãy đọc bài viết “Lựa chọn thuốc giảm đau không qua kê đơn thích hợp”

Lựa chọn thuốc giảm đau như thế nào là phù hợp?

Có rất nhiều các thuốc giảm đau đường uống không qua kê đơn có mặt trên thị trường giúp giảm đau và hạ sốt, và khi lựa chọn một sản phẩm nào đó có 2 vấn đề cần quan tâm.

  • Thuốc hoạt động hiệu quả như thế nào. Cả paracetamol và các NSAID như aspirin, ibuprofen, naproxen và diclofenac đều hiệu quả trong việc điều trị các cơn đau ở mức độ nhẹ đến vừa cũng như hạ sốt.1
  • Thuốc thích hợp với bạn như thế nào. Tất cả các thuốc giảm đau không qua kê đơn nhìn chung đều an toàn, nhưng không phải tất cả các thuốc giảm đau đều thích hợp với tất cả mọi người. Một số người cần thận trọng để lựa chọn các thuốc giảm đau thích hợp với họ.

Bài viết này giúp bạn hiểu kỹ hơn trong vấn đề lựa chọn loại thuốc giảm đau và hạ sốt phù hợp. với 3 tiêu chí như sau:

1/ Quan tâm đến tuổi tác khi kê đơn thuốc giảm đau

Tuổi là một yếu tố quan trọng cần phải xem xét khi lựa chọn một loại thuốc giảm đau. Khi sử dụng bất cứ loại thuốc nào cho trẻ em thì cần phải cân nhắc rất kỹ, bởi vì khả năng mà trẻ em đáp ứng với thuốc của trẻ em khác với người lớn. Một ví dụ là người lớn thì có thể sử dụng aspirin, nhưng trẻ em dưới 16 tuổi thì không nên sử dụng aspirin bởi vì chúng có thể có nguy cơ cao bị một chứng bệnh nặng gọi là hội chứng Reye có thể ảnh hưởng lên não và gan.3

Loại thuốc giảm đau duy nhất có thể được sử dụng ở trẻ em dưới 12 tuổi là paracetamol và ibuprofen. Cả 2 loại thuốc này đều hiệu quả như nhau trong việc làm hạ sốt và giảm đau ở trẻ em, bao gồm cả sốt cao.4-6 Paracetamol có thể được chỉ định ở trẻ em từ 1 tháng tuổi (có chỉ định của bác sĩ) và từ 3 tháng tuổi (không cần chỉ định của bác sĩ).7 Ipurofen có thể được chỉ định ở trẻ từ 3 tháng tuổi.7

thuoc-giam-dau-tot-nhat-hien-nay

Những người già thì cũng cần cân nhắc kỹ trong việc lựa chọn các thuốc giảm đau. Bởi vì khi chúng ta già đi, cơ thể của chúng ta làm việc không còn hiệu quả như trước nữa. Bên cạnh các vấn đề sức khỏe như đau khớp hoặc bệnh lý tim mạch, nó cũng làm cho cơ thể của bệnh nhân dễ bị các tác dụng phụ khi sử dụng thêm một loại thuốc khác.8 Đối với người già, nên lựa chọn những loại thuốc giảm đau không có nguy cơ gây ra các tác dụng phụ và có thể uống cùng những thuốc khác mà hiện tại bệnh nhân đang sử dụng để điều trị vấn đề sức khỏe khác của họ. Các chuyên gia khuyên rằng paracetamol là lựa chọn đầu tiên để giảm đau cho các bệnh nhân lớn tuổi vì tính hiệu quả và an toàn của nó.8

2/ Trạng thái sức khỏe, bệnh lý trong cơ thể

Một điều cũng quan trọng là cần phải xem xét thêm các vấn đề sức khỏe khác khi lựa chọn một loại thuốc giảm đau không qua kê đơn.

Các vấn đề về dạ dày.Nếu như bạn bị loét dạ dày hoặc trước đây từng bị loét dạ dày, bạn nên tránh sử dụng các thuốc NSAID. Điều này là vì các NSAID có nguy cơ gây ra những vấn đề nghiêm trọng ở dạ dày, như loét dạ dày.1 Thay vào đó, bạn có thể sử dụng paracetamol để giảm đau.

Các vấn đề về tim mạch và cao huyết áp. Tất cả những người có tiền sử suy tim nặng nên tránh sử dụng các thuốc NSAID,1 bởi vì việc sử dụng các thuốc này có thể gây ra những vấn đề khác trên cơ thể.1 Một ngoại lệ duy nhất là aspirin liều thấp, giúp dự phòng cơn nhồi máu cơ tim trong tương lai ở những người từng bị nhồi máu cơ tim trước đó. Còn đối với những người bị cao huyết áp, điều quan trọng là phải tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn, bởi vì các thuốc NSAID có thể gây ra một số tác dụng phụ.1 Thêm vào đó, Paracetamol có thể là sự lựa chọn phù hợp với những người bị cao huyết áp hoặc các vấn đề về tim mạch khác.

Bệnh viêm ruột (IBD). Những bệnh lý như viêm ruột kết mãn tính và bệnh Crohn có thể sẽ nặng lên khi sử dụng các thuốc NSAID,9 hãy tham khảo ý kiến từ bác sĩ hoặc dược sĩ. Paracetamol có thể sẽ phù hợp.

Hen phế quản. Trong 5 bệnh nhân bị hen phế quản sử dụng các thuốc NSAID, sẽ có 1 bệnh nhân có thể khởi phát một cơn hen mới.10 Nếu bạn quan tâm đến vấn đề này, hãy tham khảo ý kiến từ bác sĩ hoặc dược sĩ. Paracetamol có thể là một sự lựa chọn phù hợp hơn.

Các vấn đề về chảy máu. Những bệnh nhân có những vấn đề liên quan đến sự tăng nguy cơ chảy máu, thì nên cẩn thận khi sử dụng các thuốc NSAID.1 Bởi vì chúng có thể ảnh hưởng lên quá trình hình thành cục máu đông.

Paracetamol có thể phù hợp với bạn. Tuy nhiên, nếu như bạn đang sử dụng một loại thuốc kháng đông, thì tốt nhất nên hỏi ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ vì tất cả các thuốc giảm đau đều có thể ảnh hưởng lên cơ chế hoạt động của các thuốc đó.

Các vấn đề về thận. Cả paracetamol và các thuốc NSAID đều có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thận, do đó tốt nhất nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn có vấn đề nghiêm trọng với thận.1

Các vấn đề về gan. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn liên quan đến những bệnh lý gan mức độ nặng, bởi vì cả paracetamol và các thuốc NSAID đều có nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng gan.1

Bất cứ lúc nào bạn cũng chỉ sử dụng thuốc giảm đau như được hướng dẫn và theo sát các chỉ định trong nhãn thuốc.

Phụ nữ có thai. Nếu như bạn đang có thai, tốt nhất không nên sử dụng bất cứ loại thuốc nào vì chúng đều có nguy cơ qua được hàng rào nhau thai đến thai nhi và gây ra các vấn đề rắc rối. Aspirin không được dùng ở phụ nữ có thai và hầu hết các thuốc NSAID khác không được sử dụng ở 3 tháng cuối của thai kỳ.10Paracetamol có thể được sử dụng, nhưng cũng như tất cả các thuốc khác khi sử dụng trong thời kỳ mang thai, bạn cũng đều phải hỏi ý kiến của bác sĩ, dược sĩ hoặc nữ hộ sinh trước khi sử dụng.

3/ Thuốc giảm đau có kê đơn chung với các loại thuốc khác?

Các loại thuốc khác đều có nguy cơ tương tác với các thuốc giảm đau, làm thay đổi cơ chế hoạt động của chúng, hoặc gây ra các tác dụng phụ.

Paracetamol có thể tương tác với các loại thuốc:

  • Một số thuốc kháng đông, nếu sử dụng hàng ngày. Sử dụng paracetamol trong một thời gian ngắn thì không có ảnh hưởng lên các thuốc kháng đông.
  • Các thuốc khác có thể tương tác với thuốc giảm đau, ảnh hưởng đến hoạt động của chúng hoặc gây ra các tác dụng phụ.

Các thuốc NSAID có thể tương tác với:10.

  • Các loại thuốc NSAID khác
  • Thuốc nhóm steroid
  • Các thuốc giảm huyết áp và giảm sự giữ nước.
  • Một số loại thuốc kháng sinh
  • Các loại thuốc kháng đông.
  • Một số loại thuốc an thần.
  • Một số loại thuốc điều trị bệnh tim
  • Một số loại thuốc điều trị ung thư
  • Một số loại thuốc điều trị HIV

Điều quan trọng là tìm được loại thuốc giảm đau phù hợp vừa có tác dụng giảm đau hiệu quả mà không gây ra các vấn đề về sức khỏe khác. Luôn luôn đọc nhãn thuốc trước khi sử dụng để đảm bảo chắc chắn là loại thuốc giảm đau này là phù hợp với bạn. Nếu bạn vẫn chưa chắc chắn, thì nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Tài liệu tham khảo

  1. Martindale: The Complete Drug Reference. 37th Edition, April 2011.
  2. Children’s British National Formulary 2010-2011.
  3. NHS Choices. Reye’s Syndrome.
  4. Walson PD, et al. Comparison of multidose ibuprofen and acetaminophen therapy in febrile children. AJDC 1992; 142:626-632.
  5. Autret-Leca E, Gibb IA, Goulder MA. Ibuprofen versus paracetamol in pediatric fever: objective and subjective findings from a randomized, blinded study. Curr Med Res Opin 2007; 23: 2205-2211.
  6. Schachtel BP, Thoden WR. A placebo-controlled model for assaying systemic analgesics in children. Clin Pharmacol Ther 1993; 53:593-601.
  7. Nurofen for Children UK Summary of Product Characteristics.
  8. American Geriatrics Society Panel on the pharmacological management of persistent pain in older persons. Pharmacological management of persistent pain in older persons. JAGS, 2009; 57:1331-1346.
  9. Nurofen Summary of Product Characteristics.
  10. Jenkins C, et al. Systematic review of prevalence of aspirin induced asthma and its implications for clinical practice. BMJ, 2004; 328:434.

Comments

comments