Cây trinh nữ hoàng cung (hoàng cung trinh nữ) là bài thuốc nam quý hiếm trong dân gian với rễ, thân, lá chứa thành phần kháng khối u hỗ trợ trị bệnh u xơ tử cung, u tuyến tiền liệt, ung thư tử cung, u nội tạng và nhiều bệnh phụ nữ khác.

Cây trinh nữ hoàng cung là cây nào?

Cây trinh nữ hoàng cung (Crinum latifolium L.) họ thủy tiên (Amaryllidaceae), thuộc loài cây thân thảo, gần giống cây náng hoa trắng, thân hành, đường kính 10 – 16 cm, bẹ lá úp vào nhau thành thân giả dài khoảng 8 – 15cm, có màu đỏ tía của sắc tố antocyan. Lá mỏng hình dải, mép lá nguyên, hơi uốn lượn, dài 70 – 120 cm, rộng 3 – 9 cm, gân lá song song. Khác với lá náng hoa trắng là mặt dưới, giữa sống lá có một gờ sắc nhỏ chạy dọc theo lá. Cán hoa dài 20 – 50 cm, trên đầu mang 10 – 20 hoa hợp thành tán, có bẹ hình tam giác màu xanh ve, dài 5 – 7 cm, cuống hoa ngắn. Hoa dài 10 – 20 cm, đài và cánh hoa như nhau, màu trắng, ở giữa có vệt phớt hồng tạo thành ống dài 7 – 10 cm cong, nhị ngã, dài 5 – 7 cm. Bao phấn hình sợi dài 20 – 25 cm, dính lưng. Bầu hình ống chỉ, vòi nhị mảnh, vượt  lên trên nhị.

Trinh nữ hoàng cung có nhiều ở Thái Lan, Campuchia; Ở Việt Nam cây phát triển tốt với khí hậu miền Nam nước ta. Bộ phận dùng là lá, dùng tươi hoặc phơi khô, có người thái nhỏ sao khô, hạ thổ để dùng dần. Nhưng ở một số nước, người dân dùng cánh hoa, thân hành của cây, thái nhỏ phơi khô.

tac-dung-chua-benh-cay-trinh-nu-hoang-cung

Ưa ẩm, ưa sáng hoặc có thể chịu bóng 1 phần, trinh nữ hoàng cung sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện khí hậu nóng và ẩm của vùng nhiệt đới, với nhiệt độ trung bình từ 22 đến 27 độ C. Chính vì thế mà loài cây này rất thích hợp ở khu vực miền Nam nước ta hoặc vào mùa cuối xuân vào hè ở khu vực phía Bắc.
Trong điều kiện đủ nhiệt độ và nước, mỗi năm một cây trinh nữ hoàng cung có thể sinh ra 6-8 lá mới. Cây có khả năng đẻ nhánh khỏe, nên từ một cây mẹ có thể sinh thêm 3-5 nhánh cây con từ thân cây mẹ. Khoảng 3 năm, mỗi cây mẹ được sinh ra sẽ tạo thành khóm lớn, có nhiều nhánh ở các độ tuổi khác nhau.

Cây trinh nữ hoàng cung chữa được bệnh gì?

  • Hoàng cung trinh nữ được dân gian biết đến nhiều từ những năm 1989-1990 của thế kỉ trước với công dụng chữa u xơ, ung thư tử cung, u xơ và ung thư tiền liệt tuyến. Ngoài ra, loại cây này còn chữa được các bệnh như bướu cổ, viêm họng, viêm loét dạ dày tá tràng, phong thấp, mụn nhọt.
  • Thực tế, nhiều nghiên cứu cả trong và ngoài nước đã chứng minh, trinh nữ hoàng cung có chứa 32 loại alkaloids. Các kết quả nghiên cứu dược lý cho thấy cao methanol của thân, rễ và cao chiết alkaloid toàn phần của trinh nữ hoàng cung đều có tác dụng ức chế phân bào. Một nghiên cứu thử nghiệm đã tiêm tế bào ung thư vào đùi chuột nhắt, sau đó sử dụng hợp chất chiết xuất từ trinh nữ hoàng cung, kết quả đã cho thấy hạn chế được sự phát triển của khối u và di căn tế bào trên chuột.
  • Như vậy, một số alkaloids có tác dụng chống sự phát triển của tế bào khối u, kháng khuẩn…, từ đó giúp phòng ngừa và điều trị các bệnh u xơ như u xơ tiền liệt tuyến, u xơ tử cung, u ở vú, khối u ở cổ.
  • Mặc dù có công dụng rất tốt giúp cho chị em phụ nữ và nam giới thoát khỏi căn bệnh u xơ tử cung, u nang buồng trứng, u xơ tiền liệt tuyến,… và các bệnh khối u khác nhưng khi sử dụng loại cây này phải rất chú ý để không bị nhầm lẫn. Nếu chúng ta sử dụng không đúng những sản phẩm thuốc từ cây trinh nữ hoàng cung mà nhầm lẫn với cây náng sẽ rất nguy hiểm, bởi vì những hoạt chất có trong các cây náng sẽ làm cho các bệnh nhân có thể ngộ độc hoặc ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng khác của cơ thể như: gan, thận…

Trinh nữ hoàng cung chứa thành phần kháng khối u

Từ năm 1983 cho đến nay, các công trình nghiên cứu về trinh nữ hoàng cung đã công bố thành phần hóa học của nó có khoảng 32 alcaloids. Trong số đó đáng quan tâm là một số alcaloids có tác dụng kháng u như : crinafolin, crinafolidin, lycorine, và b – epoxyambellin tác dụng trên tế bào T – lymphocyte và còn có tác dụng kháng khuẩn như hamayne (bulbispenmine, flavonoid, demethylcrinamine). Ngoài alcaloids còn có các hợp chất bay hơi, aldehyd, acid hữu cơ, terpens và glucan A, glucan B.

Cây trinh nữ hoàng cung chữa bệnh gì?

1/ Trinh nữ hoàng cung chữa u tuyến tiền liệt, u nang buồng trứng, u xơ tử cung, u vú, viêm loét dạ dày: Dùng lá khô và lá tươi
  • Lá tươi: 3 lá tươi dài khoảng 5 tấc. Sau khi rửa sạch, thái nhỏ và sắc với 2 chén nước. Sắc đến khi nào còn nửa chén. Chia làm 3 lần, uống hàng ngày sau khi ăn.
  • Lá khô: Dùng 200gr lá khô sắc với 2 chén nước. Sắc đến khi nào còn nửa chén chia uống 3 lần trong ngày, sau khi ăn.
  • Thuốc được uống thành từng đợt, mỗi đợt khoảng 20 – 25 ngày, nghỉ 10 ngày rồi uống đợt tiếp theo. Hoặc có thể uống một đợt duy nhất liên tục 64 ngày đối với nam và 49 ngày đối với nữ.
2/ Chữa các khối u như u da, u nội tạng, hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư cổ tử cung, ung thư đại tràng, u vú: Dùng lá trinh nữ hoàng cung 20g, nga truật 20g, xuyên điền thất 10g, lá đu đủ khô 50g. Đổ 3 chén nước sắc còn 1 chén, chia 3 lần uống trong ngày sau khi ăn.
3/ Chữa viêm họng hạc
Sử dụng lá trinh nữ hoàng cung 1/3 lá tươi, rễ cây dằng xay 3g. Hai loại này rửa sạch, thêm vào vài hạt muối nhai ngậm hàng ngày.
4/ Chữa u xơ tuyền tiền liệt
  • Dùng lá tươi: Dùng 3 lá tươi cây trinh nữ hoàng cung, dài khoảng 5 tấc, rửa sạch, thái nhỏ. Sắc với 2 chén nước đến khi nào còn nửa chén, uống ngày 3 lần sau khi ăn.
  • Dùng lá khô: Lá khô sau khi phơi trần qua nước sôi, để ráo nước. Mỗi ngày dùng 200gam sắc với 2 bát nước cho đến khi còn nửa bát, chia làm 3 lần uống trong ngày, sau khi ăn. Ngoài ra, để phòng và chữa bệnh yếu sinh lý do tác động của thuốc, bệnh nhân u tuyến tiền liệt thêm cây đinh lăng vào vị thuốc.
  • Cách dùng: Lá tươi (50gr) hoặc lá khô (200gr) lá đinh lăng sắc chung với lá cây trinh nữ hoàng cung. Lưu ý, nên đổ nước ngập dược liệu. Sắc cùng với 2 bát nước đến khi nào còn nửa bát, chia 3 lần uống trong ngày, sau khi ăn.

Thận trọng khi sử dụng cây trinh nữ hoàng cung

Tránh nhầm lẫn cây trinh nữ hoàng cung với các cây khác

Sử dụng đúng những sản phẩm thuốc từ cây trinh nữ hoàng cung nếu không sẽ nguy hiểm, dẫn đến ngộ độc hoặc ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng khác của cơ thể như: gan, thận…

Cây trinh nữ hoàng cung thường bị nhầm lẫn với 2 loại cây hay gặp ở Việt Nam là cây náng và cây huệ biển (huệ đất), mọi người nên xem & phân biệt chính xác trước khi sử dụng

Phân biệt cây trinh nữ hoàng cung với cây náng hoa trắng

phan-biet-cay-trinh-nu-hoang-cung-voi-cay-nang-hoa-trang

Đặc điểm
Trinh nữ hoàng cung Náng hoa trắng
Hình thái -Thân hành như củ hành tây.

-Lá mỏng hơn, màu xanh nhạt hơn.

– Mặt dưới sống lá có một gờ sắc  chạy dọc.

-Hoa trắng phớt hồng.

-Thân hành hình trứng thuôn.

-Lá dày hơn, màu xanh đậm hơn.

-Hoa trắng.

Vi phẫu -Mặt dưới sống lá tạo thành một góc tù.

-Không đối xứng qua sống lá, một bên mặt lõm vào.

-Mô huyết nhỏ, không rõ.

-Tinh thể canci oxalat hình ruột chì.

-Mặt dưới sống lá là một vòng cung đều đặn.

-Đối xứng qua sống lá.

-Mô huyết rất to, giữa 2 bó libe-gỗ.

-Tinh thể canci oxalat hình kim.

Phân biệt cây trinh nữ hoàng cung với cây lan huệ

cay-trinh-nu-hoang-cung

Để có thể phân biệt cây trinh nữ hoàng cung với cây lan huệ cùng chi Crinum,  phải dựa trên sự khác nhau về hình thái thực vật. Sự khác nhau về hình thái giữa những cây này trình bày trong bảng sau:

Trinh nữ hoàng cung Lan huệ
Hoa ít thơm. Hoa rất thơm.
Cánh hoa mảnh, rộng, màu phớt hồng. Cánh hoa hẹp bản hơn, màu trắng xanh.
Nụ hoa lúc chưa nở phồng to, ngắn Nụ hoa lúc chưa nở thon dài hơn.
Số hoa thường là 6 trên một tán lá đôi, có khi 9,10,12. Tán hoa thường có 12 hoa.
Chỉ nhụy hoa màu trắng. Chỉ nhụy hoa màu đỏ tía.
Cuống hoa tròn, đế tán hoa hơi cong, dài khoảng 7cm, đế hoa và cuống hoa màu xanh. Cuống hoa dài hơn trinh nữ hoàng cung (10 – 12 cm), đế hoa và cuống hoa màu đỏ tía.
Khi hoa nở hết, các cánh hoa cẫn xếp sát nhau giữ hình ống. Khi hoa nở hết, các cánh hoa tách rời nhau, uốn cong xuống.
Lá có màu xanh nhạt hơi vàng. Lá có màu xanh đậm (xanh rì) lá dày hơn lá trinh nữ hoàng cung.
Thân thường ngắn có màu đỏ tía. Thân cao hơn, thường có màu xanh, đôi khi cũng có màu đỏ tía.

Phân biệt trinh nữ hoàng cung với các cây khác

Lưu ý khi kết hợp hoàng cung trinh nữ với các vị thuốc khác

  • Việc kết hợp trinh nữ hoàng cung với các cây thuốc khác phải xem chúng có tương kị không.
  • Có làm giảm khả năng kháng u của cây trinh nữ hoàng cung hay không.

tu khoa

  • cay trinh nu hoang cung kho
  • trinh nu hoang cung chua ung thu
  • cách dùng cây trinh nữ hoàng cung
  • tác dụng phụ của cây trinh nữ hoàng cung
  • cách sử dụng cây trinh nữ hoàng cung tươi